Kan Beyin Bariyeri

kan beyin bariyeri

Kan beyin bariyeri dolaşım halindeki kan ile merkezi sinir sistemi içindeki hücre dışı sıvıyı birbirinden ayıran oldukça yüksek geçirgenliğe sahip yapıdır. Bu yapı sıkı bağlar (tight junctions) ile birbirine bağlanmış endotel hücreler tarafından oluşturulmuştur. Kan beyin bariyeri su, bazı gazlar ve yağda çözünebilen moleküllerin pasif difüzyonla geçişine izin verir. Glikoz ve amino asitlerin taşınması ise aktif taşıma ile yapılır. Kan beyin bariyeri birçok mikroorganizmanın ve potansiyel nörotoksin maddenin geçişine izin vermez. Astrositler kan beyin bariyerinin oluşması ve düzgün çalışması için çok gereklidir. Bu yapı tüm beyni kapsar ancak sirkumventrikular organlar adlı küçük bir beyin bölümünde yoktur. Bunun amacı kanda çeşitli zehirli maddeler tespit edilirse bu bölge hemen alarm durumuna geçer. Kusma gibi zehri dışarı atmak için çeşitli davranışlar görülür.

Kan Beyin Bariyeri Ne Yapar?

Kan beyin bariyerinin üstünde bolca kılcal damar bulunur ve normal kan dolaşımında görülmeyen bir biçimde etraflarında sıkı bağlantılar mevcuttur. Endotel hücreler bakteriler gibi çok küçük mikroorganizmaların bile difüzyonunu engellemek ellerinden geleni yapar. Bunun yanında hidrofilik veya yapıca çok büyük moleküllerin beyin omurilik sıvısına geçişi de engellenir. Sadece oksijen, karbondioksit, hormonlar gibi hidrofobik maddelerin dizfüzyonuna izin verilir. Kan beyin bariyerindeki hücreler glikoz gibi metabolik ürünleri belirli proteinlerin yardımı ile aktif taşıma yaparak alırlar.

Ya Zarar Görürse?

Kan beyin bariyerinin zarar görmesi veya işlev görememesi halinde birçok hastalık ortaya çıkabilir. Bunlardan ilki menenjittir. Menenjit beyin ve omuriliği çevreleyen zarın iltihaplanmasıdır. Menenjitin en büyük sebebi Streptokokkus gibi patojenler yüzünden oluşan enfeksiyonlardır. Bu mikroplar eğer kan beyin bariyerini aşıp beyin zarına ulaşabilirlerse burada inflamasyona sebep olup memenjit oluşabilir. Menenjiti tedavi etmek için kullanılan antibiyotikler merkezi sinir sisteminde oluşan inflamasyonu daha çok artırabilir. Bakteriler bu durumda hücre duvarlarından lipopolisakkaritleri salgılayarak beyne daha fazla zarar verebilir.

Kan beyin bariyerinin zarar görmesi ile ortaya çıkabilecek bir başka rahatsızlık ise epilepsidir. Epilepsi sürekli tekrar eden ve tedavi edilemeyen nöbetlere yol açan bir nörolojik rahatsızlıktır. Bazı araştırmalar kanda bulunan albumin proteini ile astrositler arasındaki etkileşimlerin epilepside önemli olabileceğini gösteriyor. Kan beyin bariyerinin işlev göremeyip zayıf kalması sonucu beyinde bazı anormallikler olabilir. Beynin kan dolaşımında olmaması gereken maddeler gezindiğinde nöbetlerin sayısı artabiliyor.

Hazırlayan: Ali Çağlayan Taybaş

Bilgi paylaştıkça çoğalır 🙂 Arkadaşlarınla paylaşmak ister misin?
0

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Bilgi paylaşıldıkça çoğalır :)