Adderall ile Zekânızı Artırmayı Düşünüyorsanız Yanılıyorsunuz

Adderall ile Zekânızı Artırmayı Düşünüyorsanız Yanılıyorsunuz

Öğrencilik yıllarının en büyük kabusu final sınavlarıdır. Lisansın son sınıfında gelişimsel biyoloji dersinin finali var. Tavuk, kurbağa, balık, insan aklınıza gelebilecek her model hayvanın gelişim aşamalarını ezberlememiz gerekiyor. Çalışılacak 600 sayfa var. Normal bir insanın normal koşullar altında böyle bir şey yapması mümkün değil. Çaresiz çoğumuz Adderall, Ritalin gibi haplara koşuyor, onlarda derman arıyorduk. Öğrencilerin birçoğu özellikle sınav zamanlarında bu tür uyarıcı özelliğe sahip ilaçlara başvururlar. Metilfenidat içeren Ritalin, amfetamin içeren Adderal veya Concerta bunların en bilinenleridir. Normal koşullarda bu ilaçlar dikkat eksikliğine bağlı hiperaktivite bozukluğu (DEHB) olan hastalara yazılıyor.

Öğrencilerin Adderall gibi uyarıcı ilaçları kullanmalarının en büyük nedeni ya notlarını artırmak için verimli çalışmak oluyor. Bu ilaçları içen kişilerin odaklanma becerileri kesinlikle artıyor ama sağlıklı insanlarda bilişsel işlevleri geliştirip geliştirmediği biraz meçhul. Bir konuya odaklanmak onu kolayca anlamayı ve akılda tutmayı kolaylaştırır. Ancak çözemeyeceğiniz, bilişsel kapasitenizin üstündeki problemler için size bir faydası olmaz. Kısacası, Adderall gibi ilaçlar sizi daha zeki yapmaz, sadece odaklanmanızı kolaylaştırır. Tabii onun da acı bir faturası vardır. Bu tip ilaçlar bir de plasebo etkisi yaratabilir. Kendisini daha zeki yapacağını düşündüğü ilaçları alan kişilerin özgüveni artar ve daha iyi bilişsel performans gösterebilirler.

İleri Okuma: Ritalin Gibi Uyarıcı İlaçları Alırken 2 Defa Düşünün!

Adderall ve Plasebo

13 sağlıklı üniversite öğrencisi üzerinde yapılan bir deneyden bahsedelim. Öğrenciler 2 farklı bilişsel performans testine sokuluyorlar. Birine girerken 30 mg Adderall alıyorlar, diğerinde de plasebo hapı yutuyorlar. Tabii iki hapın içeriği de kendilerine söylenmiyor. Oturumlar bittikten sonra öğrencilerin çalışma hafızası, dil becerileri, idari işlevler, okuma yetkinliği ve dikkat gibi bilişsel işlevleri inceleniyor ve karşılaştırılıyor. Öğrencilerden kendi kendilerini değerlendirmeleri de isteniyor. Testleri çözerken kendilerini ne kadar iyi hissediyorlardı, ne kadar başarılı göstereceklerini düşündükleri soruluyor.

Sonuçlar masaya yatırıldığında dil ve okuma becerileri konusunda Adderall ile plasebo arasında anlamlı bir fark bulunmuyor. Uyarıcı ilaç almanız okuma ve dil becerilerinizi geliştirmiyor. Adderall’ın asıl etkili olduğu alan araştırmacıların da tahmin ettiği üzere dikkat oluyor. Bu ilaçların dikkati artırdığı artık herkes tarafından bilinen bir gerçektir. Plasebonun önde olduğu tek yer ise bir sayı dizisinin hatırlanması oldu. Çalışma hafızasını ölçen bu testte Adderall öğrencilerin performansını düşürdü.

Öğrenciler gerçek ilacı aldıklarında yaşadıkları değişime bakarak bunu anladılar. Adderall vücuda girdikten sonra yaklaşık 90 içinde etkisini tam anlamıyla gösteriyordu. Ancak katılımcılar ilacın bilişsel işlevlerini artırdığını reddettiler ve bu duruma inanmadılar.

DEHB Hastası Olmayanlar Adderall Kullanmamalı

Araştırmayı yürütenler DEHB hastası olmayan kişilerde Adderall kullanımının kişiyi daha iyi hissettirebileceğini söylüyor. Ancak motivasyonunuzun artması zekânızın da artacağı anlamına gelmiyor. Yukarıdaki sonuçlarda da gördüğümüz üzere dikkat haricindeki bilişsel işlevlerde Adderall hiçbir etki göstermiyor. Hatta bazı alanlarda uyarıcı ilaçlar becerilerinizi kısıtlıyorlar. Tabii bir de durumun metabolik kısmı var, şimdi oraya geliyoruz.

Adderall ile Zekânızı Artırmayı Düşünüyorsanız Yanılıyorsunuz 2

Adderall Nedir?

Adderall içinde amfetamin ve dekstroamfetamin içeren bir ilaçtır. Bu etken maddeler beyinde hiperaktivite ve dürtü kontrolüyle ilgili kimyasal maddeleri etkileyerek merkezi sinir sistemini uyarır. Temel olarak DEHB ve narkolepsi tedavisinde kullanılır. Yukarıda bahsettiğimiz gibi çok farklı amaçlar için de kullanılabilir.

Adderall alışkanlık yapabilen bir ilaçtır. Bu yüzden dikkatli kullanmak gereklidir. Ayrıca başka ilaçlarla ve maddelerle etkileşebilir. Örneğin alkol kullanımı veya bazı bitki çayları bu tür ilaçlarla etkileşime girip istenmeyen sonuçlara neden olabilir. Merkezi sinir sistemini etkileyen ilaçların çok sayıda metabolik yan etkileri vardır. Felç, kalp krizi, tansiyonun bir anda çıkması gibi ciddi sonuçlara yol açabilir.

İleri Okuma: Antidepresanlar Alkol ile Alındığında Yan Etkileri Artıyor

Dikkat Edilecek Noktalar

Eğer depresyon gibi bir zihinsel rahatsızlığınız varsa Adderall’ı kullanırken çok dikkatli olmalısınız. Beyin kimyası çok hassas bir dengede durur. En ufak bir müdahale çok ciddi sorunlara neden olabilir. Psikozu olan hastalarda metilfetamin kullanımı hastalığın daha da şiddetlenmesine yol açar. Sadece zihinsel rahatsızlıklar değil, kalp damar rahatsızlıkları da uyarıcı ilaçların etki alanına giriyor. İlaç kullanan kişilerde parmaklarda uyuşukluk, ağrı ve rengin solması görülen yan etkilerdendir.

İlacı kullanırken şu belirtilerden bazılarıyla karşılaşırsanız mutlaka doktora gidin: kalp sorunları, göğüs ağrısı, nefes darlığı, psikoz işaretleri, davranışsal sorunlar, hayali şeyler görmek veya duymak, beklenmedik yaralar. Kalp hastalığı, yüksek tansiyonu veya hipertiroidi olan hastaların Adderall kullanması tavsiye edilmez.

Bazı ilaçlar amfetamin ile etkileşime girerek serotonin sendromu adı verilen ciddi bir medikal duruma yol açar. Uyarıcı ilaçlar kırmızı reçeteyle yazıldığı için doktorunuza yazdırırken opioid hapları, bitkisel takviyeler, antidepresan kullanıp kullanmadığınızı mutlaka söyleyin. İlaçları kullandıktan sonra beklenmedik şeyler yaşarsanız yine en kısa zamanda doktorunuzu arayın. Ayrıca ailenizde kalp damar hastalığı olan, tansiyon hastası, depresyon veya başka bir zihinsel rahatsızlığı olan kişiler varsa doktorunuza önceden söyleyin.

İleri Okuma: Beyin Gücü Uyarıcı Maddeler ile Artırılabilir mi?

Adderall Nasıl Kullanılmalı?

Kullandığınız bütün ilaçları doktorunuz nasıl dediyse öyle kullanın. Doktorunuzun talimatları dışında ilaç prospektüsleri de yardımcı olabilir. Doktorlar bazen ilacın dozunu değiştirebilirler. Önerilen dozun altında veya üstünde sakın kullanmayın. Beyin yapısını hedef alan ilaçların olması gerekenden az veya çok kullanılması ciddi sorunlara neden olabilir.

Amfetamin alışkanlık yapabilen bir maddedir. Normalde DEHB hastalarından başkasının kullanmaması gerekir ama bizde öğrenciler arasında yaygın bir şekilde kullanılır. Bu ilacın reçetesiz satılması ve alınması yasa dışıdır. Doktordan yazdırmaya veya eczaneden ısrarla almaya çalışmayın. Hapı bir defada yutun. Çiğnemeye veya kapsülü açmaya çalışmayın.

Hazırlayan: Çağlayan Taybaş

Kaynaklar
  1. https://www.psychologytoday.com/us/blog/abcs-child-psychiatry/201807/does-adderall-make-you-smarter
  2. https://www.drugs.com/adderall.html

Çağlayan Taybaş

Özgeçmişimle ilgili çok geri dönüş aldığım için burayı daha samimi havada yazıyorum. (İnsanlar burayı okuyormuş) Türkiye'nin tarım şehirlerinden Karacabey/Bursa'da dünyaya geldim. İlköğretim ve liseyi orada okudum. Bir ara Bursa Erkek Lisesi maceram da var. Üniversitede İzmir Yüksek Teknoloji, Moleküler Biyoloji ve Genetik bölümünü kazandım. Hayatımdaki en kritik viraj sanırım buydu. Şu an Roche'a bağlı olarak Koç Üniversitesi ve Cerrahpaşa hastanelerinde klinik araştırma koordinatörüyüm. Ayrıca İstanbul Üniversitesi'nde ekonomi (açık öğretim) okuyorum. Lisans hayatım boyunca İYTE, Sabancı Üniversitesi ve Dresden Teknoloji Enstitüsü'nün seçkin laboratuvarlarında çok değerli hocalarla çalıştım. Katıldığım kongrelerde 6 poster sunumu, 1 sözlü sunum yapıp ve lisansın son yılında "Gündelik Hayata Sinirbilimsel Yaklaşımlar" adlı kitabımı yayınladım. Sadece PCR, SDS-Page bilmenin pek faydası olmayacağını erken farkettiğimden kendimi farklı alanlarda geliştirdim. Programlama konusunda özel ders aldım, staj yaptım. Bilim yazarlığına giriştim. Photoshop, web tasarımı öğrendim. 2.5 sene ney eğitimi aldım. Okulda satranç kulübüne üye oldum. Piyon düz gider/çapraz yer ile başladık, çok yol katettik. Satranç hayata bakışımı değiştirdi. Almanca, Japonca öğrenmeye çalıştım. Almancayı hâlâ öğrenmeye çalışıyorum. Hepsi çok işime yaradı. Mezun olduktan sonra askere gitmeden önce sinirbilim.org'u kurdum. Şu an iş hayatım çok yoğun olduğu için eskisi gibi yazamıyorum. Yine iyi idare ettiğimizi düşünüyorum. Bana herhangi bir soru sormak isteyen varsa c.taybas@gmail.com'a mail atabilirler.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.