Antidepresanların Yan Etkileri ile İlgili Şaşırtıcı Gerçekler

Antidepresanların Yan Etkileri ile İlgili Şaşırtıcı Gerçekler

Çok şiddetli üzüntülü dönemlerinizde siz de antidepresanlara sarılmayı düşünmüş olabilirsiniz. Tabiri caizse mutluluk hapları olarak bilinen bu ilaçlar hakkında yeterince bilgiye sahip misiniz? Bir antidepresan ilacına başlarken sorulması gereken gereken en önemli sorulardan biri “antidepresanların yan etkileri neler olacak” sorusudur. Sıklıkla başa çıkılabilir ver belirli sürelerle kısıtlı kalsa da antidepresanların yan etkileri birçok kişi için rahatsız edici olabiliyor. Yan etkilerden rahatsız olan kişiler ilaçları kaldıramayacaklarını düşünüp doktorlarına haber vermeden yarıda kesebiliyorlar.

Piyasaya sürülen son nesil antidepresanlar olan seçici serotonin/norepinefrin geri alım inhibitörleri (SSRI, SNRI) ve atipik antidepresanların yan etkileri hakkında konuşalım. Bu yeni antidepresanlar eski tip olan trisiklik (TCA) veya monoamin oksidaz inhibitörlerinden (MAOi) biraz farklılar. Eski ve yeni nesil antidepresanların etki mekanizmaları farklı olduğundan gösterdikleri yan etkiler de farklı oluyor.

Antidepresanların Yan Etkileri

SSRI, SNRI ve atipik antidepresanlar benzer yan etkiler gösterir. SSRI serotoninin nöronlar tarafından geri emilimini engeller. SNRI norepinefrinin geri emilimini engeller. Moleküllerin etki mekanizması çok benzer olduğundan yan etkiler çok büyük farklılık göstermez. Hedef moleküller farklı olduğundan farklı zamanlarda farklı yan etkiler çıkabilir. Antidepresanların yan etkileri doktorların hangi ilaca başlamak gerektiği konusunda yardımcı olur.

Bazı antidepresanlar size kilo aldırabilir, toplumdan ayrı yaşama isteği uyandırabilir. Bunun yanında gece uykularınız kaçabilir veya cinsel tatminsizlik, ereksiyon sorunları yaşayabilirsiniz. Uykusuzluk, iştah, cinsel sorunlar antidepresanlar ile beraber gelen en yaygın rahatsızlıklardır. İlacı almaya başladıktan kısa süre sonra hafif baş ağrıları ve mide bulantısı yaşayabilirsiniz. Bunlar vücudun ilaçlara olan ilk tepkisidir ve kısa sürelidir. Baş ağrıları antidepresanların yan etkileri konusunda endişe etmeniz gereken kısım değildir.

Eski ve Yeni Anidepresanlar

Yeni nesil antidepresan kullanıcılarının %40’ı cinsel sorunlar yaşadıklarını bildiriyorlar. Sadece Wellbutrin adlı ilacı kullanan kişilerde cinsel sorunlar görülmemiştir. Bunun dışındaki bütün antidepresanların cinsel isteksizlik, ereksiyon yaşayamama gibi yan etkileri görülebilir. Cinsel yan etkilerin görülme süresi ilaçları kullanma süresine bağlıdır. Yan etkilerin şiddeti kişiden kişiye göre değişebilir. Bazı hastalarda çok hafif görülürken bazıları cinsel isteklerini tamamen kaybedebilir. Cinsel sorunlar orgazm ve ereksiyon olamama şeklinde de ortaya çıkabilir. Bazı zamanlar ilacın dozu düşürüldüğünde bu yan etkilerin de hafiflediği görülebiliyor.

İlk yan etkiler 2 hafta gibi kısa süreli olur. Yukarıda bahsettiğimiz gibi hastaların ilk birkaç hafta baş ağrıları yaşaması normaldir. Eğer bu süre zarfında yan etkiler çok şiddetli yaşanır veya 2 haftadan uzun sürerse, o zaman farklı bir hassasiyet vardır. Doktor hastaya yanlış teşhis koyup yanlış ilacı vermiş olabilir veya hastanın o ilaca karşı toleransı yok denecek kadar azdır. Bu tür durumlarda hemen doktorunuza gitmelisiniz.

Önce Küçük Dozlarda Başlamak Gerekir

Anksiyete ve depresyon hastalarında antidepresan kullanımı genellikle hemen tam dozda başlamaz. Beyin kimyasının alışması için ilaca küçük dozlarda başlanır ve tolerans sağlanır sağlanmaz doz yavaş yavaş artırılır. Başlangıçta küçük dozlarda bile görülen antidepresanların yan etkileri rahatsız edici olabilir. Özellikle sinirlilik ve heyecanlılık hali en yaygın yan etkilerden biridir. Zaten anksiyetesi olan birinin ilaveten bunları yaşaması hiç hoş olmaz.

Eğer antidepresan almak mide bulantısı gibi şikayetler yaratıyorsa yiyeceklerle birlikte almayı deneyin. Aç karınla ilaç içmek mide rahatsızlıklarınızı daha fazla tetikleyebilir. Midenizin ilaçlara alışması gerekiyor ve bu durum biraz zaman alabilir. Bazı durumlarda öğünlerin sayısını artırmak ve her öğünde azar azar yemek mide şikayetlerine yardımcı olabiliyor. Midenizde yiyecek olması ilaçların yarattığı mide rahatsızlıklarını azaltır. Eğer antidepresanlar midenizi olumsuz etkilemiyorsa aç karınla ve tek başına almanızda bir mahzur yoktur.

Antidepresanlar Ne Zaman Alınmalı?

Antidepresanların yan etkileri göz önüne alındığında ilaçların en doğru alım zamanının sabah veya akşam saatleri olduğunu söyleyebiliriz. Wellbutrin ve Prozac gibi bazı ilaçlar diğer antidepresanlardan daha enerji verici veya harekete geçiricidir. Uzmanlar bu ilaçların sabah saatlerinde alınmasının daha iyi olacağını belirtiyor. Buna karşın Paxil ve Zoloft gibi antidepresanlar daha sakinleştirici etkiye sahiptir. Bunları akşam saatlerinde almanız daha sağlıklıdır. Enerji verici ilaçları akşam saatlerinde alırsanız uyku düzeninizi bozabilirsiniz. Sakinleştirici ilaçları da sabah saatlerinde almanız gün içindeki sosyal hayatınızı olumsuz yönde etkileyecektir.

Bazı kişilerde ilaçları almaya başladıktan bir süre sonra vücut tam anlamıyla alışır ve bu yan etkiler ortadan kaybolur. O zaman ilaçların sakinleştirici ve harekete geçirici yan etkileri gözlenmez. Artık hasta istediği zaman ilacını alabilir. Tabii bu durum her hastada olacak diye bir kural yok. Tamamen bünye meselesi. Bazılarının beyin ve vücut kimyası uyum sağlayabilirken bazıları antidepresanların yan etkileri ile başa çıkmada çok zorlanır.

Hazırlayan: Çağlayan Taybaş

Kaynaklar

https://www.webmd.com/depression/features/coping-with-side-effects-of-depression-treatment

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2719451/

Yazıyı beğendiyseniz 5 yıldız verebilir misiniz?

Çağlayan Taybaş

İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü, Moleküler Biyoloji ve Genetik mezunuyum. Şu an Johnson & Johnson'a bağlı olarak Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları hastanesinde klinik araştırma koordinatörü olarak çalışıyorum. Ayrıca İstanbul Üniversitesi'nde ekonomi (açık öğretim) okuyorum. Lisans hayatım boyunca laboratuvarın yanında bilim yazarlığı, programlama, ney ve satranç ile uğraştım. Mezun olduktan sonra askere gitmeden önce sinirbilim.org'u kurdum. Şu an iş hayatım çok yoğun olduğu için eskisi gibi yazamıyorum. Yine iyi idare ettiğimizi düşünüyorum. Bana herhangi bir soru sormak isteyen varsa c.taybas@gmail.com'a mail atabilirler.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.