Bisiklet Sürmeyi Neden Unutmayız?

Bisiklet Sürmeyi Neden Unutmayız?

Üniversiteyi şehir dışında okuyanlar iyi bilirler. Aylarca evinden uzakta kalırsın, o memleket kokusu burnunda tüter, bir bahane bir bayram olsa da kaçsam diye dört gözle tatili beklerler. İnsanın büyüdüğü topraklara geri dönmesi güzeldir; aile ortamı, çocukluk anıları ve tabi bodrumdaki o bisiklet. Aradan aylar, yıllar geçse de o bisikleti hep kullanırız ve nedense bir matematik formülünü ezberleyemeyen beynimiz o bisikleti sürmesini asla unutmaz.

Aberdeen Üniversitesi sinirbilim insanları neden bisiklet sürmenin unutulmadığını buldular. Dünya’nın en prestijli dergilerinden olan Nature Neuroscience’da yayınlanan çalışmada araştırmacılar hareket kabiliyetlerinin yer aldığı hafıza oluşumundan sorumlu bir beyin bölgesi tanımladılar. Beynin alt bölgesinde bulunan beyincik adlı bölge hareketle ilgili yeni bir beceri kazandığımızda hemen etkinleşiyor.

Kapıcı Nöronlar Sayesinde Bisiklet Sürmeyi Unutmayız

Çok sayıda ülkeden bilim insanının yer aldığı araştırmada beyincikten giden elektrik sinyallerini denetleyen bir nöron tipi belirlendi. Bu nöronlar tabir-i caizse kapıcı görevi gören özel bir nöron tipidir. Bilimsel ismi moleküler tabaka internöronları olan ama benim kapıcı nöronları diyeceğim bu hücreler elektrik sinyallerini işleyip beynin diğer kısımlarının hafıza olarak kodlamasını sağlıyor. Olayı bir örnekle anlatalım.

Bisiklete ilk defa biniyoruz, önce dengemizi sağlamamız gerekiyor. Beyinciğimiz şimdi daha fazla çalışıyor. İlk pedalı çevirmeye başladığımızdan itibaren beyincikten çıkan her sinyal kapıcı nöronlarına geliyor. Burada nöronlar onları işleyip hafızayla ilgili henüz bilmediğimiz yerlere gönderiyorlar. Elde edilen bu bilgiler ileride normal insan beynini taklit eden, özellikle felç veya MS (multiple skleroz) hastalarına büyük yarar sağlayacak protez cihazların geliştirilmesi için büyük önem taşıyor.

Beyincik

Beyincik özellikle motor hareketleri düzenlemesiyle bilinen beynin arka kısmında ensenin hemen altındaki bölgedir. Beyincik ayrıca dikkat ve dil gibi bazı bilişsel işlevlerde ve korkunun düzenlenmesinde de görev alabilir. Beyincik hareketi başlatmaz bunu yapan premotor kortekstir ama hareketi düzenlemede bu bölge kritik rol oynar. Hem beynin birçok bölgesinden hem de omurilikten sinyal alan bu alan sinyalleri birleştirerek hareketlerde kontrol mekanizması olarak işlev görür. Ne zaman bir harekette hata görülse beyincikteki nöronlar hemen faaliyete geçerek bunu tespit eder ve düzeltmeye çalışır. Örneğin bisiklet kullanmada bu bölgenin nöronları en temel işlevlerden birine sahiptir.

Hazırlayan: Çağlayan Taybaş

Kaynaklar

  1. http://www.abdn.ac.uk/news/3275/
  2. http://calder.med.miami.edu/pointis/tbifam/cause1.html

Çağlayan Taybaş

İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü, Moleküler Biyoloji ve Genetik mezunuyum. Şu an Johnson & Johnson'a bağlı olarak Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları hastanesinde klinik araştırma koordinatörü olarak çalışıyorum. Ayrıca İstanbul Üniversitesi'nde ekonomi (açık öğretim) okuyorum. Lisans hayatım boyunca laboratuvarın yanında bilim yazarlığı, programlama, ney ve satranç ile uğraştım. Mezun olduktan sonra askere gitmeden önce sinirbilim.org'u kurdum. Şu an iş hayatım çok yoğun olduğu için eskisi gibi yazamıyorum. Yine iyi idare ettiğimizi düşünüyorum. Bana herhangi bir soru sormak isteyen varsa c.taybas@gmail.com'a mail atabilirler.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.