Bilinçaltının Dışa Vurumu: Freudyen Sürçme

Bilinçaltının Dışa Vurumu: Freudyen Sürçme

6 Mayıs 1988’de dönemin ABD Başkan Yardımcısı George HW Bush Idaho’ ya gerçekleştirdiği rutin ziyaretlerden birinde tarım politikasıyla ilgili konuşma yapmak için kürsüye çıktı, konuşmasında dönemin ABD Başkanı Ronald Reagan’ ın politik başarılarından da bahsetmek ve onu övmek niyetindeydi ve şöyle dedi:  “Onunla çalışmaktan gurur duyuyorum. Zaferler aldık, hatalar yaptık, seks yaptık… yani… aksilikler.” ( We’ve had triumphs. Made some mistakes. We’ve had some sex… uh… setbacks)

Bush’un bu dil sürçmesi o dönem için çok magazinel bir eğlence konusuydu. Ama biz olaya biraz daha farklı yaklaşacağız.

Psikanalizin kurucusu Sigmund Freud, Gündelik Yaşamın Psikopatolojisi kitabında “Hemen her zaman amaçlanan konuşmanın dışında var olan rahatsız edici bir etki keşfettim” diyerek parapraksisin tanımını yapar. Freudyen Sürçme olarak anılan ve bilinçaltının bastırılmasıyla konuşma, hafıza veya fiziksel eylemde ortaya çıkan hatalar parapraksisin temelini oluşturur.

Freud’e göre toplumsal tabular, kabul görmeyen düşünceler veya inançlar bilinçli farkındalıklardan yoksun bırakılıyor ve yapılan dil sürçmesi ise bilinçaltında gizli olanı açığa çıkarmaya yardımcı oluyor.  Freudyen sürçme bilinçaltında güvenle saklanmış sözel engeller, yasaklanmış dürtüler -cinsellik ve küfür gibi- dil hatları ile kişinin bilinç bulmacasını açığa çıkarıyor.

Freud bu kadar ünlü olsa da, modern psikologlar ve dil bilimciler bu görüşü pek desteklemiyor.

Tüm bunları test etmek için ustaca bir çalışma planlandı. California Davis Üniversitesi’nde yapılan çalışmada heteroseksüel erkeklerden oluşan üç gruptan ikisi, orta yaşlı bir profesör tarafından karşılandı, üçüncü grup ise kadınsı bir şekilde giyinmiş bir laboratuvar asistanı ile deneye başladı. Çalışmanın ortak yazarlarından psikolog Michael Motley “asistan etkileyici kısa bir etek ve yarı şeffaf bluz giymişti” diyor.

Katılımcılardan, kelime çiftlerinin bir listesini sessizce saniyede bir oranında okumaları istendi. Oluşturulan liste kelime çiftlerinin, hata yapmaya hazır Rahip William Archibald Spooner’ın adını taşıyan, iki kelimeyle ilk seslerin veya harflerin değiştirildiği dil sürçmelerini tetiklemek üzere tasarlanmış olmasıydı.

Freud’un tahmin ettiği gibi, güzel laboratuvar asistanın grubundaki erkekler, cinsel temelli sürçmeler yaptılar. “past fashion (eski moda)” yerine “fast passion (hızlı tutku)”, “sappy hex (güçlü büyü) yerine “happy sex (mutlu seks)” gibi daha fazla hata yaptılar.

Tartışmasız dil yanılsamalarının temelinde birçok sebep söz konusu (konuşma hızı, kelime yapısı, yaş, kişinin uyku-uyanıklık durumu…). Ancak Freud’ün düşünceleri -her ne kadar kanıtlanması zor olsa da- bize bilinçaltını anlamada yardımcı olmaya devam edecek gibi görünüyor.

Hazırlayan: Serap Kaya

Kaynak

http://www.bbc.com/future/story/20160706-what-freudian-slips-really-reveal-about-your-mind


Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.