iskemi

iskemi

iskemi, dokulara giden kan akışının azalması ve bunu takiben hücrelerin ihtiyacı olduğu oksijen ve glikozu alamamasıdır. Genellikle iskemi kan damarlarının hasar görmesiyle oluşur. Bölgesel anemi ve damar tıkanıklığı da iskemiye neden olabilir. Bazen anemiye bağlı olarak oksijen yetersizliği iskemiye neden olabilir. Ancak bazen de farklı sebeplerden glikoz yetersizliği veya hücre atıklarının temizlenemeyişi de iskemiye neden olabilir.

Batı toplumlarında en sık ölüm nedeni yetersiz koroner kan akımına bağlı iskemik kalp hastalığıdır. Amerika Birleşik Devletlerinde insanların %35’i bu nedenle ölmektedir. Bazı ölümler akut koroner tıkanma ya da fibrilasyon sonucu aniden görülmektedir. Diğerlerinde ise kalbin pompa yeteneğinin giderek bozulması sonucu haftalar ya da aylar süren bir dönem sonunda ölüm görülür.

Ateroskleroz (Damar Sertliği) İskemiye Neden Olabilir

Koroner kan akımın azalmasının en sık rastlanan nedeni aterosklerozdur. Ateroskleroz ise kısaca şöyle gerçekleşir. Ateroskleroza genetik yatkınlığı olan bazı kişilerde ya da fazla miktarda yağ ve kolesterol alanlarda, çok miktarda kolesterol, tüm vücuttaki atardamarların endotelyumu altında giderek artan biçimde birikmeye başlar. Daha sonra, bu birikme bölgeleri fibröz doku tarafından kaplanır ve sıklıkla kalsifiye olur. Sonuç, damar lümenini kısmen ya da tamamen kapatan aterosklerotik bir plağın oluşumudur. Aterosklerotik plağın sık oluştuğu yerlerden biri, ana kalp atardamarın ilk birkaç santimetrelik bölümüdür.

Kalp Damarlarının Kısa Süreli Tıkanması ve iskemi

Kalp atardamarının kısa süreli tıkanması çoğu kez zaten daha önce ciddi bir aterosklerotik koroner kalp hastalığı bulunan kişilerde ortaya çıkar. Ancak hiç bir zaman kalp dolaşımının normal olduğu bir bireyde görülmez. Kalp damarlarının tıkanması, aşağıdaki iki etkinin herhangi birinden kaynaklanabilir:

1. Aterosklerotik plak, trombüs adı verilen ve sonuçta damarı tıkayan lokal bir pıhtı oluşumuna yol açabilir. Trombüs, genellikle plağın endoteli zedelediği böylece akan kanla doğrudan temasta olduğu bölgede oluşur. Plağın yüzeyi düzgün değildir, bu yüzeye trombositler yapışmaya başlar. Fibrin oluşur ve kan hücreleri, damar tıkanıncaya kadar genişleyen bir pıhtı içinde toplanırlar. Ya da nadiren pıhtı oluştuğu yerden kopup kalp atardamar ağacının daha küçük dallarından birini tıkamak üzere kan akımıyla sürüklenir. Bir trombüsün bu şekilde arter boyunca sürüklenip daha uçtaki bir damarı tıkamasına emboli adı verilir.

2 . Klinisyenlerin çoğu, kalp atardamar vazospazmının da ani damar tıkanıklığına yol açtığına inanmaktadır. Spazm doğrudan aterosklerotik plağın kenarlarında bulunan arteryel çeper düz kasının irritasyonundan kaynaklanabilir. Aynı zamanda kalp kası kasılmasına yol açan sinirsel bir refleksten de kaynaklanabilir. Spazm daha sonra, dolaylı yoldan bir trombüs oluşumuna yol açabilir.

Hazırlayan: Çağlayan Taybaş


Çağlayan Taybaş

İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü, Moleküler Biyoloji ve Genetik mezunuyum. Şu an Johnson & Johnson'a bağlı olarak Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları hastanesinde klinik araştırma koordinatörü olarak çalışıyorum. Ayrıca İstanbul Üniversitesi'nde ekonomi (açık öğretim) okuyorum. Lisans hayatım boyunca laboratuvarın yanında bilim yazarlığı, programlama, ney ve satranç ile uğraştım. Mezun olduktan sonra askere gitmeden önce sinirbilim.org'u kurdum. Şu an iş hayatım çok yoğun olduğu için eskisi gibi yazamıyorum. Yine iyi idare ettiğimizi düşünüyorum. Bana herhangi bir soru sormak isteyen varsa c.taybas@gmail.com'a mail atabilirler.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.