Kokain

Kokain

Kokain Nedir?

Kokain çok güçlü ve bağımlılık oluşturma potansiyeli yüksek olan bir uyarıcıdır. Binlerce yıldır Güney Amerikalı yerliler uyarıcı etkileri sebebiyle kokainin asıl kaynağı olan koka yapraklarını (Erythroxylon coca) çiğnemiş ve metabolize etmişlerdir. Kokainin saflaştırılmış kimyasal hali olan ‘’Kokain HCL’’ 100 yıl önce koka bitkisinden izole edilmiştir. 1900’lü senelerin başlarında saflaştırılmış kokain çeşitli birçok hastalığı tedavi etmek için ilaçlarda aktif madde olarak kullanılıyordu hatta COCA-COLA ‘nın ilk förmülasyonunda bir bileşendi. Sentetik lokal anestezikler geliştirilmeden önce cerrahlar ağrıyı engellemek için kokain kullanmışlardır. Bunlarla birlikte o zamanlardan beri süregelen araştırmalar bize kokainin art arda kullanımı sonucunda beyinin yapısını ve işlevselliğini değiştirebilen bu yüzden de yüksek bağımlılık potansiyeli olan bir kimyasal olduğunu göstermiştir.

Günümüzde kokain kötü kullanım potansiyeli oldukça yüksek  bir kimyasal olmasıyla birlikte bazı göz, kulak ve boğaz ameliyatlarında lokal anestezik olarak cerrahlar tarafından tıbbi olarak kullanılan uyuşturucudur. Sokak uyuşturucusu olarak kokain ince , beyaz ve kristalimsi bir tuz gibi gözükür ayrıca  sokak dilinde kokain ‘COKE ,SNOW, SPEED, C , POWDER ..vs’ gibi pekçok farklı isimlerle anılır. Sokak satıcıları kârlarını arttırmak için kokaini mısır nişastası , pudra , un veya kabartma tozu ile psiko-aktif madde olmayan bileşiklerle karıştırırlar. Ayrıca kokaini procain ( kimyasal bir lokal anestezik) yada amfetaminlerle ( başka bir psiko-aktif uyarıcı) karıştırabilirler.

İnsanlar kokainin iki farklı formunu istismar ederler. Bunlar ‘ suda çözünen HCL’ olan toz formu ya da ‘suda çözünmeyen serbest baz’ formudur. Bağımlılar kokainin toz formunu ya intravenöz damar içine enjeksiyon ile veyahut intranazal burundan çekerek vücutlarına girişine olanak sağlarlar. Bağımlılar kokainin bir başka türü olan temel baz formunu amonyak ile veyahut bikarbonat ile işlendikten  sigara gibi içerler çünkü bu sayede ısınan kokainden hidroklorür uzaklaştırılır.

Kokain Kullanım Şekilleri

Bağımlılar kokaini öncelikle , oral, intranazal, intravenöz veyahut teneffüs(solunum) yolu ile vücutlarına uygular. Bağımlı insanlar kokaini toz halinde burun deliklerinden çekerek teneffüs ederler, kokain bu sayede burun dokularından kan dolaşımına karışır. Bağımlılar ayrıca kokaini diş etlerine sürerek de kullanabilirler (oral kullanım). Kokainin eritilmesi ve enjekte edilmesi (intravenöz kullanım) kokainin doğrudan kan dolaşımına girmesini etkisini arttırmayı sağlar. Bağımlı insanlar kokain içtiklerinde ( inhalasyon kullanımı ) kokainin buharını ya da dumanını akciğerlere iletirler , ve burada kan dolaşımına emilim neredeyse enjeksiyon kadar hızlıdır. Bu hızlı ve öforik etki kokainin 1980’lerde çok yaygın olarak kullanılmasında etkili olmuştur. Kokainin herhangi bir uygulama yolu potansiyel olarak toksik miktarda kokain emilimine neden olabilir bu da kalp krizi, felç veya nöbetlere sebep olur ve bu toksik etkilerin hemen hemen hepsi ani ölümlerle sonuçlanabilir.

Kokain Nasıl Etki Eder?

Beyinin mezolimbik dopamin sistemi ve ödül yolağı seks, yemek yemek ve kokain de dahil olmak üzere pek çok uyarıcı veya uyaran olan madde ve aktivite ile uyarılır. Kokain orta beyinde bulunan ‘ventral tegmantal alan’ adı verilen ve beyindeki ana ödül alanlarından biri olan ‘akkumbens çekirdeğine ‘etki eder. Bu sistem ödül hazzının yanı sıra duyguları ve motivasyonu da düzenler.

Dopamin normal iletim sürecinde postsinaptik nöron üzerindeki dopamin reseptörleri adı verilen özel proteinlere bağlanmak için presinaptik nöron tarafından sinaptik klefte salınır. Bu süreçte dopamin bilgiyi nörondan nörona taşıyan bir kimyasal haberci işlevi görür. Taşıyıcı olarak adlandırılan bir başka özel protein sinaptik kleftteki dopamini bir başka kimyasal mesajı iletmek için presinaptik nörona geri taşır.

Uyuşturucu maddeler bu normal bilgi iletim sürecini olumsuz yönde etkileyebilir. Örneğin kokain, dopamin taşıyıcı proteine bağlanarak sinaptik kleftteki dopaminin presinaptik nörona tekrar aktarılmasını engeller. Daha sonra dopamin reseptör proteinlere daha güçlü etki edebilmek için sinaptik kleftte birikmeye başlar. Kokainin alınmasından hemen sonra meydana gelen öforinin temel sebebi budur.

Hazırlayan : Adil Alperen Çiftci

Kaynaklar
  1. Calatayud J, González A. History of the development and evolution of local anesthesia since the coca leaf. Anesthesiology. 2003;98(6):1503-1508.
  2. Goldstein RA, DesLauriers C, Burda AM. Cocaine: history, social implications, and toxicity–a review. Dis–Mon DM. 2009;55(1):6-38. doi:10.1016/j.disamonth.2008.10.002.
  3. Drent M, Wijnen P, Bast A. Interstitial lung damage due to cocaine abuse: pathogenesis, pharmacogenomics and therapy. Curr Med Chem. 2012;19(33):5607-5611.
  4. Center for Behavioral Health Statistics and Quality (CBHSQ). Behavioral Health Trends in the United States: Results from the 2014 National Survey on Drug Use and Health. Rockville, MD: Substance Abuse and Mental Health Services Administration; 2015. HHS Publication No. SMA 15-4927, NSDUH Series H-50.
  5. Johnston L, O’Malley P, Miech R, Bachman J, Schulenberg J. Monitoring the Future National Survey Results on Drug Use: 1975-2015: Overview: Key Findings on Adolescent Drug Use. Ann Arbor, MI: Institute for Social Research, The University of Michigan; 2015.
  6. Center for Behavioral Health Statistics and Quality (CBHSQ). Drug Abuse Warning Network: 2011: Selected Tables of National Estimates of DrugRelated Emergency Department Visits. Rockville, MD: Substance Abuse and Mental Health Services Administration; 2013.
  7. Riezzo I, Fiore C, De Carlo D, et al. Side effects of cocaine abuse: multiorgan toxicity and pathological consequences. Curr Med Chem. 2012;19(33):5624-5646.
  8. Baik J-H. Dopamine signaling in reward-related behaviors. Front Neural Circuits. 2013;7. doi:10.3389/fncir.2013.00152.
Bilgi paylaştıkça çoğalır 🙂 Arkadaşlarınla paylaşmak ister misin?
0

Çağlayan Taybaş

Bursa’nın bir ilçesi olan Karacabey’de 1992 yılında dünyaya geldi. İlköğretim ve lise öğrenimi Karacabey’de ve bir ara Bursa Erkek Lisesi’nde tamamlamış, üniversite eğitimi için İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü’nde (İYTE) 100% İngilizce Moleküler Biyoloji ve Genetik eğitiminin kurbanı olmuştur. Akademik hayatı boyunca İYTE, Ege Üniversitesi, 9 Eylül Üniversitesi, Sabancı Üniversitesi ve Dresden Teknoloji Enstitüsü’nde stajlar yapmış olup gelişimsel sinirbilim, nöroloji, biyoinformatik, hesaplamalı kimya, immünoloji, bitki genetiği, mikrobiyoloji alanlarında projeler yürütmüştür. Üniversite hayatı boyunca 6 poster sunumu, 1 sözlü sunum yapmış ve son yılında “Gündelik Hayata Sinirbilimsel Yaklaşımlar” adlı kitabını yayınlamıştır. Biyoinformatik ve hesaplamalı kimya laboratuvarlarında MATLAB, C, JAVA, Python, HTML, CSS öğrenmiş, zaman içinde kendini photoshop ve dreamwaver gibi programlarda da eğitmiştir. İleri düzey İngilizce, orta düzey Almanca ve başlangıç düzeyinde Japonca bilmektedir. Yazar ney üflüyor, beyin sporu olarak satranç oynuyor, beden sporu olarak bisiklet sürüyor. 2 sene boyunca İzmir’de Yavuz Akalın’dan ney dersleri almıştır ve İYTE Satranç ve bisiklet kulübünde aktif olarak hizmet vermiştir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.