Polikistik Over Sendromu Nedir Ve Nasıl Tedavi Edilir?

Polikistik Over Sendromu Nedir, Nasıl Tedavi Edilir?

Polikistik over veya polikistik over sendromu kelimelerini kadın üreme sistemi üzerine çalışmaları veya uzmanlığı olan kişiler, bunların son dönemlerde ne kadar fazla duyulmaya başlandığını bilirler. Peki, nedir bu polikistik over veya polikistik over sendromu? Aynı anlama mı gelmektedir?

Polikistik over aslında bir durumdur ve kelime anlamı olarak çok sayıda kist içeren yumurtalık dokusu anlamına gelmektedir. Bu durumda polikistik over sendromu ile durumu birbirinden farklı kavramlardır. Polikistik over durumu kadının ultrasonografik yumurtalık incelemesinde, 2-8 mm çapında çok sayıda küçük yumurta kesesinin (kistin) olması durumudur.

Polikistik over sendromu ise üreme çağındaki kadınların korkulu rüyası haline gelen bir endokrin hastalığıdır. Sendrom; polikistik over morfolojisi, kronik yumurtlama bozukluğu ve androjen hormonlarının artışı ile karakterizedir. Başta kısırlık olmak üzere insülin direnci ve tip 2 diyabet hastalıkları ile doğrudan ilişkilidir. Fiziksel bağlantıların dışında duygusal sağlığın da birçok yönüne uzanmaktadır. PKOS’un sıklığı kullanılan tanı kriterlerine göre farklılık göstermektedir. ESHRE/ ASRM (İnsan Üremesi ve Embriyolojisi Avrupa Topluluğu) kriterlerine göre her 100 kadından 15-20’sine PKOS tanısı konmaktadır.

Polikistik Over Sendromu Tanısı

Günümüzde PKOS tanısı koyarken 2003 yılında Rotterdam’da ESHRE/ ASRM konferansında kararlaştırılan tanı kriterleri veya 2006 yılında AE-PCOS (Androjen Fazlalığı ve Polikistik Over Sendromu Topluluğu) konferansında kararlaştırılan kriterler kullanılmaktadır.

ESHRE/ ASRM (Rotterdam), 2004 kriterlerine göre PKOS teşhisi koymak için iki parametrenin varlığının sağlanması yeterlidir: Yumurtlama düzensizliği, klinik ve/veya biyokimyasal hiperandrojenizm (androjen hormonu fazlalığı), polikistik over morfolojisi.

AE-PCOS Topluluğu’nun 2008 yılında kararlaştırdığı kriterlere göre ise; klinik ve/ veya biyokimyasal hiperandrojenizm, yumurtlama düzensizliği ve/ veya polikistik over morfolojisi kriterlerinin sağlanması durumlarında polikistik over sendromu teşhisi koyulabilmektedir.

PKOS’a Etki Eden Birçok Faktör Olabilir

Polikistik Over Sendromu’nun birçok belirtisi olabilir. ABD Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığına göre şunları içerebilir;

Kısırlık: PKOS’lu kadınlar düzenli veya sıklıkla yumurtlamazlar, bu nedenle hamile kalma şansları çok daha azdır.

Hirşutizm: Androjen hormonu yüksekliğine bağlı olarak kadınlarda erkek tipi kıllanma meydana gelebilir. Bu durum hem fiziksel hem psikolojik olarak kişiyi kötü etkileyebilir.

Kilo alımı veya şişmanlık: PKOS’un bir kadını şişman hale getirip getirmediği konusu açık değildir. Mayo Clinic’e göre şişman olmak PKOS belirtilerini daha şiddetli hale getirebilir.

Seyrek, düzensiz veya eksik adet dönemleri görülmesi,

Pelvik ağrısı da bu rahatsızlık için bir belirti olabilir.

PKOS Genetik Kaynaklı Olabilir

Nedeni tam olarak aydınlatılamamış olan PKOS’ta genetik geçişe dair bulgular gittikçe artmaktadır. Birçok çalışma otozomal olarak taşınan dominant bir durumu ifade etmektedir. PKOS bulunan ailelerde insülin direnci daha sık görülmektedir. Bu durumdan erkekler de etkilenmektedir. PKOS’lu kadınların ailelerinde beta hücresinin az çalışmasının kalıtımsal olduğu gösterilmiştir. PKOS gelişimi ile ilgili olduğu düşünülen genler; Sitokrom P450c-17a enzimini kodlayan CYP17A geni ve insülin genidir. PKOS bulunan kadınların annelerinde dislipidemi (kan yağlarının bozulması durumu), yüksek androjen ve insülin serum belirteçleri saptanmıştır. TNF-R (tümör nekroz faktör reseptörü) ve PPAR (peroksizom proliferatör aktivite edilen reseptör gama) genlerinin birden fazla biçiminin bulunması (polimorfizmleri) durumu polikistik over sendromu ile ilişkilendirilmektedir.

Polikistik Over Sendromu Ciddi Durumlara Sebep Olabilir

  • PKOS, bazıları ciddi olan birçok komplikasyonla ilişkilendirilebilir.
  • PKOS olan kadınların yarısından fazlası henüz 40 yaşına geldiğinde diyabet geliştirmekte.
  • Yüksek LDL (kötü) kolesterol ve düşük HDL (iyi) kolesterol gibi kolesterol anormallikleri görülebilir. Bu durum da kalp hastalığı riskini artırabilir.
  • Kalbi, böbrekleri ve beyni etkileyen yüksek tansiyon gelişebilir.
  • Karaciğer iltihabı
  • Uyku apnesi (uyku sırasında nefes almanın durması) PKOS’lu kadınlarda daha yaygındır.
  • Anksiyete ve depresyon gelişebilir.
  • Endometrial kanser olarak bilinen rahim zarının kanseri görülebilir.
  • Gebelikte yüksek tansiyon ve diyabet gelişebilir.

PKOS’un Tedavisi Mümkün Mü?

Bir kadını her yönden etkileyen bir hastalığın tüm durumlarının düzeltilmesi mümkün müdür? Bu konu ile ilgili Dr. Menke, PKOS için mevcut olan tedavi seçeneklerinin bir kadının belirtilerini yönetmede etkili olduğunu ancak belirtilerin hemen ortadan kalkmadığını söylüyor. Tedavi olarak sağlıklı beslenme ve düzenli egzersiz yapmak, kilo kaybı ve diğer belirtileri azaltacak yaşam tarzı değişiklikleri sağlamak, hormon seviyelerini düzenlemek için bazı ilaçların -insülin dahil- reçete edilmesi uygulanabilir.

Kilo Kaybı Sağlayarak Belirtiler Yok Edilebilir

Yapılan bir çalışmada kilo alımı ile ortaya çıkabilen ve kısırlığa neden olabilen bir durum olan polikistik over sendromu nedeniyle kısır olan 6 kadın bireyin obezite cerrrahisi sonrası gebe kaldığını söylüyor. Tek çarenin ameliyat olmadığını, sağlıklı bir beslenme programı ile kilo kaybının da gebe kalma şansını artırdığı söyleniyor.

Bunun yanında, kilo sağlayarak adet döngüsünün, insülin direncinin düzelmesi ve uzun dönem etkilerinde tip 2 diyabet ve kalp damar hastalıkları riskini azaltabilir. PKOS’ta insülin direnci kilit rol oynamaktadır. Bu yüzden tedavi ilk önce insülin direncini düşürmek ve ardından hormonal kontrolün sağlanması ile mümkün olmaktadır. Obeziteye bağlı insülin direnci tedavisinde sağlıklı beslenme ve kilo kaybı, düzenli egzersiz ve metformin tedavisi etkili olmaktadır. Yapılan bir araştırmada obeziteden bağımsız olarak uygulanan metformin tedavisinin kan şekerini dengelediği ve yüksek erkeklik hormonunu düşürdüğü gösterilmiştir. PKOS olan kadınların büyük çoğunluğunda metformin tedavisi ile yumurtlama fonksiyonlarının ve adet düzensizliğinin düzenlendiği gözlenmiştir.

Sonuç olarak kadın üreme sistemi fizyolojik ve hormonal mekanizmalar ile kontrol edilebilen oldukça karmaşık bir sistemdir. Bu sistemde meydana gelebilecek aksaklıklar birçok metabolik sorunu beraberinde getirebilir. PKOS; bu nedenle teşhisi birçok kritere dayanan, tedavisi, nedenleri, genetik geçişi, ilgili genlerin rolleri tam olarak aydınlatılamamış ciddi bir hastalıktır. Her geçen gün üretilen verilerin toplanıp bir araya getirilmesi ile polikistik over sendromunda rol oynayan genetik etkenler ortaya çıkabilir. Bunun sonucu olarak da moleküler biyolojisi çözülebilir, daha etkin ve daha ucuz tedavi yöntemleri geliştirilebilir.

Hazırlayan: Fatih Bıçaklar

Kaynaklar

https://www.journalagent.com/turkhijyen/pdfs/THDBD_73_1_81_88.pdf

https://www.livescience.com/34805-pcos-symptoms-treatment-insulin-resistance.html

https://www.livescience.com/14631-weight-loss-surgery-infertility.html


Fatih Bıçaklar

1996 yılında Bursa'nın Karacabey ilçesinde doğdum. İlk, orta ve lise öğrenimimi Karacabey'de tamamladım. 2014 yılında Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik bölümünü kazandım. Bu süreçte Stajyer Diyetisyen olarak görev yapmış olduğum Özel Medicabil Hastanesi, Özel Romatem Fizik Tedavi ve Rehabilotasyon Hastanesi , Muğla Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Muğla Toplum Sağlığı Merkezi gibi sağlık kurumlarında; Hastalıklarda Beslenme, Gebelik ve Emziklilikte Beslenme, Çocuk Beslenmesi, Kurum Beslenmesi, Menü Planlama, Enteral ve Paranteral Beslenme, Sporcu Beslenmesi, Yaşlılarda Beslenme, Menopozda Beslenme eğitimleri aldım ve tarafımca uyguladım. Hastane mutfaklarında; hijyen ve sanitasyon, gıda muhafaza, pişirme teknikleri eğitimleri aldım ve yerinde inceledim. Hastaneler ve Toplum sağlığı merkezleri dışında yine stajyer diyetisyen olarak görev yapmış olduğum Aile Sağlık Merkezlerinde Diyabette Beslenme, Gebelikte ve Emziklilikte Beslenme, İşçi Beslenmesi, Hastalıklarda Beslenme gibi konularda eğitimler verdim. 2018 yılında mezun oldum. Şu anda Bursa'da bulunan İlk Nefes Gebe Okulu ve Beslenme Danışmanlığı'nda ve Nilfit Sport Center'da Diyetisyen olarak hizmet vermekteyim. Bunun yanında sadece bulunduğum konumda değil Türkiye'nin dört tarafına da online diyet ile hizmet vermekteyim.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.