Concerta Kullanacakların Mutlaka Bilmesi Gereken Şeyler

Concerta Kullanacakların Mutlaka Bilmesi Gereken Şeyler

Okul sezonu açıldıkça dikkatini toplamakta zorluk yaşayan birçok kişi çözümü Concerta, Ritalin, Adderall gibi uyarıcı ilaçlarda buluyor. Bu ilaçların hepsi bir psikiyatristin kırmızı reçeteyle yazdığı ilaçlardır. Ancak birçok şeyin olduğu gibi bu hapların da karaborsası bulunuyor, insanlar yasal veya yasadışı yöntemler ile bunları temin edebiliyor. Eğer bir psikiyatrist sizin Concerta gibi bir ilacı kullanmanızı öneriyorsa yararlarının yan etkilerinin getireceği rahatsızlıktan daha fazla olacağını düşündüğü içindir. Bu şekilde kullanabilirsiniz ancak kendi başınıza karar verip Concerta alıyorsanız bu yazımızı dikkatli okumanızı öneririz.

Concerta Nedir?

Öncelikle Concerta’nın nasıl bir ilaç olduğunu tanımlayalım. Bu ilaç başlıca dikkat eksikliğine bağlı hiperaktivite bozukluğu (DEHB) olan kişilerin belirtilerini azaltmak için kullanılan bir merkezi sinir sistemi uyarıcısıdır. Çocuklarda, gençlerde ve 65 yaşına kadar yetişkinlerde çeşitli dozlarda kullanılabilir. Odaklanmayı artırır ve dikkat dağıtıcı dürtülerin bastırılmasına yardımcı olur. Bu yönüyle öğrenciler sınavlara çalışmak için Ritalin, Concerta gibi ilaçlara epey rağbet edebiliyorlar. Etken maddesi metilfenidattır. Metilfenidat Ritalin’in de etken maddesidir. FDA’e göre metilfenidat içeren ilaçlar bağımlılık yapıcı etkisinden dolayı insanlara kontrollü bir şekilde verilmeli ve kullanılmalıdır.

Amerikan Pediatri Akademisi 6 yaşından küçük çocuklarda ilaç kullanımından önce davranışsal terapi yöntemlerine başvurulmasını salık veriyor. 6 yaşından sonra dikkat eksikliğine bağlı hiperaktivite bozukluğu tedavisinde FDA onaylı ilaçlar kullanılabilir. Ancak önce davranışsal terapi yöntemlerine başvurmak daha sağlıklıdır. Amerika’da Ulusal Ruh Sağlığı Enstitüsü (National Institute of Mental Health) hastalarda Adderall, Concerta gibi ilaçlar ile terapileri birleştirmenin en etkili tedavi planı olduğunu söylüyor.

Concerta Nasıl Kullanılmalıdır?

Öncelikle şunu belirtmeliyiz, hangi ilaç olursa olsun bir ilacın kullanım şeklini hekim belirler. Tıpta hastalık yoktur, hasta vardır. Hiçbir ilacı doktorunuza danışmadan sadece prospektüsüne bakarak kullanmayın. Doktorunuzdan gerekli talimatları aldıktan sonra prospektüsü okuyabilir, kullanım şekline, doz aşımında yapılması gerekenlere bakabilirsiniz. Prospektüsü okuduktan sonra kafanıza takılan bir soru olursa doktorunuza veya eczacınıza sorabilirsiniz.

Concerta günde bir defa yiyecekle veya tek başına ağız yoluyla alınan bir ilaçtır. İlk doz genelde sabahları alınır ve her gün aynı saatte alınması daha etkili sonuç verir. Her hap suyla beraber içilmelidir. Hapı yutmakta zorlananlar için doktorlar farklı ilaçlar önerebilirler. Haplar hiçbir zaman çiğnenmemeli veya parçalanmamalıdır. Her ilacın hesaplanan bir kana karışma hızı olduğundan dolayı ilacı küçük parçalara ayırmanız kana olması gerekenden daha hızlı karışmasına neden olur.

İlaç Dozları ve Tolerans

İlaç 18 mg, 27 mg, 36 mg veya 54 mg’lık dozlarda alınabilir. Çocuklarda ve gençlerde 54 mg’ın üstüne çıkılmamalıdır ama yetişkinlerde 72 mg’a kadar çıkılabilir. İlacın dozu gün içinde kontrollü bir şekilde gün boyu kanda bulunacak şekilde ayarlanır. Hemen kana karışıp karaciğer tarafından parçalanmaz. Tedavi süresince doktorunuz bazen Concerta almaya ara vermenizi isteyebilir. İlaca ara verilen dönemlerde DEHB belirtilerinin ne durumda olduğunu kontrol edecektir.

Uzun süreli kullanımlardan sonra birçok ilaç gibi Concerta da vücudunuzda tolerans yaratabilir. İlaç toleransı olduktan sonra aldığınız haplardan bir fayda görmemeye başlarsınız. Eğer her zaman aldığınız dozun rahatsızlık belirtilerini gidermeye yetmediğini fark ederseniz hemen doktorunuza başvurun.

Concerta’nın Potansiyel Yan Etkileri

Vücudumuza aldığımız birçok ilacın yan etkisi vardır. Sadece ilaçlar değil, sebze ve meyvelerin bile fazla yendiğinde çeşitli yan etkileri görülür. Concerta gibi zihinsel durumumuzu etkileyen ilaçların birçok yan etkisi görülebilir. Bunların en yaygınları iştahsızlık, ağız kuruluğu, uyku bozukluğu, bulantı hissi, karın ağrısı, fazla termele, endişe, kilo kaybı ve huzursuzluk hissidir. Nadiren de olsa çift görme, çocuklarda büyüme geriliği ve nöbet geçirme riski vardır.

Çok dikkat gerektiren işler yapıyorsanız bu ilaçtan uzak durmanız gerekebilir. Araba kullanmak, kazaya neden olabilecek iş makineleriyle çalışmak ve bunun gibi tehlikeli işler yapmak ilaç kullanırken riskli olabilir. Yan etkiler ilacı kullanma zamanınıza göre farklılık gösterir. İlk başladığınız günlerde olursa veya sizi çok rahatsız ederse mutlaka doktorunuz ile görüşmelisiniz.

Tıbbi Geçmişiniz Çok Önemli

İlaç kullanmaya başlamadan önce ailenizde ve sizde kalp damar hastalığı olup olmadığını söyleyin. Geçmiş yıllarda Concerta alan ve kalp rahatsızlıkları bulunan bazı hastaların ani bir şekilde kalp krizi geçirdiği ve öldüğü rapor edildi. Bunun yanında tansiyonun yükselmesi de ilacın yan etkilerinden biri olabilir. Merkezi sinir sistemini uyaran ilaçlar nabzı ve tansiyonu artırabiliyorlar. Nabız, tansiyon, solunum hızı gibi hayati değerler hastalarda sürekli kontrol altında olmalıdır. Göğüs ağrısı, nefes darlığı ve bayılma gibi belirtilerde hemen doktorunuzu arayın.

Hekiminize tüm bedensel ve ruhsal şikayetlerinizi açmalısınız. Ailenizde veya sizde intihar düşünceler, bipolar rahatsızlık ve depresyon gibi rahatsızlıkların olması ciddi önem taşır. İlaç şirketi Janssen Pharmaceuticals Concerta kullanmadan evvel hastalarda Tourette sendromu, bipolar bozukluk taraması yapılmasını öneriyor. Bunun yanında daha önceden başka uyarıcı ilaçlar kullanıp kullanılmadığının da kontrol edilmesi salık veriliyor. Merkezi sinir sistemi uyarıcıları çocuk ver gençlerde psikotik ve manik belirtileri tetikleyebilir. Nadiren de olsa kullanıcılarda halüsinasyonların görülmesi de rapor edilmiştir.

Concerta gibi dikkat eksikliği giderici ilaçların çoğu farklı amaçlar doğrultusunda kullanılabiliyor. Bu amaçların başında sınavlara hazırlanmak geliyor. Maalesef ülkemizde liseye geçiş, üniversiteye geçiş, üniversitede final sınavları hep ezbere ve rekabete dayalı olduğu için insanlar işlerini kolaylaştırmak için takviye peşinde koşuyorlar. Masa başında fizik problemleri çözmek bana hep sıkıcı gelmiştir. İşimize yaramayacak şeyleri ezberlemek hiç kimse için kolay değildir. Bunların üstesinden daha kolay gelmek için Concerta, Ritalin gibi ilaçlar tercih edilebiliyor.

Hazırlayan: Çağlayan Taybaş

Kaynaklar
  1. https://www.drugs.com/tips/concerta-patient-tips
  2. https://www.additudemag.com/concerta-frequently-asked-questions/
  3. https://www.additudemag.com/medication/concerta/
  4. https://www.psycom.net/concerta-methyphenidate-hcl/

Çağlayan Taybaş

Özgeçmişimle ilgili çok geri dönüş aldığım için burayı daha samimi havada yazıyorum. (İnsanlar burayı okuyormuş) Türkiye'nin tarım şehirlerinden Karacabey/Bursa'da dünyaya geldim. İlköğretim ve liseyi orada okudum. Bir ara Bursa Erkek Lisesi maceram da var. Üniversitede İzmir Yüksek Teknoloji, Moleküler Biyoloji ve Genetik bölümünü kazandım. Hayatımdaki en kritik viraj sanırım buydu. Şu an Roche'a bağlı olarak Koç Üniversitesi ve Cerrahpaşa hastanelerinde klinik araştırma koordinatörüyüm. Ayrıca İstanbul Üniversitesi'nde ekonomi (açık öğretim) okuyorum. Lisans hayatım boyunca İYTE, Sabancı Üniversitesi ve Dresden Teknoloji Enstitüsü'nün seçkin laboratuvarlarında çok değerli hocalarla çalıştım. Katıldığım kongrelerde 6 poster sunumu, 1 sözlü sunum yapıp ve lisansın son yılında "Gündelik Hayata Sinirbilimsel Yaklaşımlar" adlı kitabımı yayınladım. Sadece PCR, SDS-Page bilmenin pek faydası olmayacağını erken farkettiğimden kendimi farklı alanlarda geliştirdim. Programlama konusunda özel ders aldım, staj yaptım. Bilim yazarlığına giriştim. Photoshop, web tasarımı öğrendim. 2.5 sene ney eğitimi aldım. Okulda satranç kulübüne üye oldum. Piyon düz gider/çapraz yer ile başladık, çok yol katettik. Satranç hayata bakışımı değiştirdi. Almanca, Japonca öğrenmeye çalıştım. Almancayı hâlâ öğrenmeye çalışıyorum. Hepsi çok işime yaradı. Mezun olduktan sonra askere gitmeden önce sinirbilim.org'u kurdum. Şu an iş hayatım çok yoğun olduğu için eskisi gibi yazamıyorum. Yine iyi idare ettiğimizi düşünüyorum. Bana herhangi bir soru sormak isteyen varsa c.taybas@gmail.com'a mail atabilirler.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.