Otonom Sinir Sistemi

otonom Sinir Sistemi

Periferal sinir sisteminin bir bölümü olan otonom sinir sistemi iç organların işlevlerini yönetmekten sorumludur. Otonom sinir sistemi isteğimiz dışında çalışır ve kalp ritmi, sindirim, solunum, göz bebeği büyüklüğü ve cinsel uyarım gibi çok sayıda vücut işlevini düzenler.

Otonom sinir sisteminin en çok dikkat çeken özelliklerinden biri, iç organlarının işlevlerini hızlı ve şiddetli bir şekilde değiştirebilmesidir. Örneğin, 3 ile 5 saniye içinde kalp atım hızını normalin iki katına artırabilir ve 10 ile 15 saniye içinde arteryel basıncı ikiye katlayabilir veya tersine 4 ile 5 saniye içinde bayılmaya sebep olacak kadar düşürebilir. Terleme birkaç saniye içinde başlayabilir
ve mesane de yine bir kaç saniye içinde istemsiz olarak boşalabilir. Bir kişinin iç duygularını yansıtmakta olan bu çok hızlı değişiklikler, yalan saptama poligrafi yardımıyla ölçülebilmektedir.

Otonom Sinir Sistemi Hipotalamus Tarafından Yönetilir

Otonom sinir sisteminin yönetim merkezi beyindeki hipotalamustur. Bu sistemin kapsamı o kadar geniştir ki solunum hızı, kalp ritmi, damar genişliği, bazı refleksleri, öksürme, hapşırma ve kusma gibi her türlü istemsiz hareketi içine alır. Bu kadar vücut işlevinin yönetilmesi için de hipotalamusa ek olarak birçok beyin alanı faaliyet gösterir, örneğin beyin sapı ve limbik sistem. Otonom sinir sistemi başlıca omurilik, beyin sapı ve hipotalamusta yer alan merkezler tarafından aktive edilir. Aynı zamanda serebral korteks kısımları, özellikle limbik korteks impulsları daha alt merkezlere iletebilir ve bu yolla otonom kontrolü etkiler.

Otonom sinir sistemi sık sık iç organ refleksleri yolu ile de etki gösterir. Yani, otonom gangliyonlara, omuriliğe, beyin sapına veya hipotalamusa giren duysal sinyaller doğrudan iç organlara geri dönen ve onların faaliyetlerini kontrol eden uygun refleks yanıtları ortaya çıkartabilir.

Otonom Sinir Sistemi İkiye Ayrılır

Otonom sinir sistemi kendi içinde ikiye ayrılır: Sempatik sinir sistemi ve parasempatik sinir sistemi. Sempatik sinir sistemi kaç ya da savaş sistemi olarak görülür, parasempatik sistem ise dinlen ve sindir sistemi olarak kabul edilir. Neredeyse vücudun her tarafında bu sistemler zıt faaliyet gösterir. Sempatik sinir sistemi vücudu tetikte olmaya iterken, sindirim işini yavaşlatır. Diğer taraftan parasempatik sinir sistemi ise tehlike yok deyip vücudu sakinleştirirken sindirim işlevini ön plana sokar. Ancak cinsel uyarım ve orgazm esnasında bu iki sistem birlikte faaliyet gösterir.

Hazırlayan: Çağlayan Taybaş

Bilgi paylaştıkça çoğalır 🙂 Arkadaşlarınla paylaşmak ister misin?
0

Çağlayan Taybaş

Bursa’nın bir ilçesi olan Karacabey’de 1992 yılında dünyaya geldi. İlköğretim ve lise öğrenimi Karacabey’de ve bir ara Bursa Erkek Lisesi’nde tamamlamış, üniversite eğitimi için İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü’nde (İYTE) 100% İngilizce Moleküler Biyoloji ve Genetik eğitiminin kurbanı olmuştur. Akademik hayatı boyunca İYTE, Ege Üniversitesi, 9 Eylül Üniversitesi, Sabancı Üniversitesi ve Dresden Teknoloji Enstitüsü’nde stajlar yapmış olup gelişimsel sinirbilim, nöroloji, biyoinformatik, hesaplamalı kimya, immünoloji, bitki genetiği, mikrobiyoloji alanlarında projeler yürütmüştür. Üniversite hayatı boyunca 6 poster sunumu, 1 sözlü sunum yapmış ve son yılında “Gündelik Hayata Sinirbilimsel Yaklaşımlar” adlı kitabını yayınlamıştır. Biyoinformatik ve hesaplamalı kimya laboratuvarlarında MATLAB, C, JAVA, Python, HTML, CSS öğrenmiş, zaman içinde kendini photoshop ve dreamwaver gibi programlarda da eğitmiştir. İleri düzey İngilizce, orta düzey Almanca ve başlangıç düzeyinde Japonca bilmektedir. Yazar ney üflüyor, beyin sporu olarak satranç oynuyor, beden sporu olarak bisiklet sürüyor. 2 sene boyunca İzmir’de Yavuz Akalın’dan ney dersleri almıştır ve İYTE Satranç ve bisiklet kulübünde aktif olarak hizmet vermiştir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.